Reklama

BIOGRAFIA

Dolly Parton
Dolly Parton

Dolly Parton


kraj: USA
gatunek: pop, pop rock
Naprawdę nazywa się Dolly Rebecca Parton. Legendarna amerykańska piosenkarka country, pop country oraz Bluegrass. Autorka tekstów, aktorka i filantrop w jednym. Wielokrotnie nagradzana najważniejszymi laurami branży muzycznej. Należy do najbardziej aktywnych i popularnych kobiet na światowej scenie country. Jedyna artystka, której singiel docierał na 1. miejsce list w każdej z ostatnich czterech dekad.
Urodziła się 19 stycznia 1946 roku, w miasteczku Seuvierville nieopodal Knoxville w amerykańskim stanie Tennessee, jako czwarte z dwanaściorga dzieci swoich rodziców. Jej liczna rodzina był uboga, co wywarło duży wpływ na późniejszą twórczość artystki. Zaczęła występować będąc jeszcze dzieckiem, śpiewając dla lokalnego radia i telewizji. W wieku 13 lat nagrała swój pierwszy album w małej wytwórni Goldband Records, a następnie wystąpiła na Grand Ole Opry w Nashville. Tam właśnie po raz pierwszy spotkała Johnny’ego Casha, który zachęcił ją do trzymania się własnej ścieżki zarówno w muzyce jak i w życiu. Trzymając się tych słów Dolly po ukończeniu średniej szkoły w 1964 roku przeniosła się do mekki artystów country – Nashville – zabierając ze sobą mnóstwo muzycznych tradycji wschodniego Tennessee.

Tam też odniosła swoje pierwsze sukcesy, początkowo jako kompozytorka. Wraz ze swoim wujem, Billem Owensem, napisała dwa utwory – „Put it Off Until Tomorrow” dla Billa Phillipsa oraz „Fuel to the Flame”, które dotarły do pierwszej dziesiątki na listach przebojów. W 1965 roku podpisała kontrakt z wytwórnią Monument Records, która jednak zaklasyfikowała Dolly Parton jako piosenkarkę wykonującą tak zwany bubblegum pop. Dopiero po sukcesie wspomnianego „Put It Off Until Tomorrow” Monument umieścił artystkę w katalogu country.

W 1967 roku wydała album o tytule „Hello, I’m Dolly”, z którego pochodziły dwa single – „Dumb Blonde” oraz „Something Fishy” – które dostały się odpowiednio na 6. i 24. miejsce na amerykańskiej liście przebojów country. W między czasie wyszła za mąż za Carla Thomasa Deana, przedsiębiorcę zajmującego się utwardzaniem asfaltu. Dean nigdy nie przywykł do splendoru, jaki spłynął w późniejszym czasie na żonę i bardzo rzadko pokazywał się z nią publicznie. Jak mówi sama artystka widział ją na występie tylko jeden, jedyny raz.

Po wydaniu debiutanckiego krążka - Dolly została zaproszona do The Porter Wagoner Show – popularnego telewizyjnego programu promującego muzykę country – aby zastąpić tam jego dotychczasową gwiazdę, Normę Jean, która wyszła za mąż i wycofała się ze sceny. Wagoner przekonał również jego wytwórnię, RCA Victor, do podpisania kontraktu z jego nową podopieczną. Pierwszy singiel o tytule „The Last Thing on My Mind” sygnowany był nazwiskami duetu Wagoner & Parton i osiągnął pierwszą dziesiątkę na liście country.

Pierwszy w pełni solowy singiel Dolly Parton nosił tytuł „Just Because I'm a Woman” i ukazał się latem 1968 roku, z umiarkowanym sukcesem dochodząc do 17. miejsca na country charts. Przez całe lata 60. solowe dokonania Dolly pozostawały zdecydowanie w cieniu jej projektu z Porterem Wagonerem. Duet został nawet w 1968 roku okrzyknięty Vocal Group of the Year przez Country Music Association, lecz single Dolly pozostawały ignorowane, co frustrowało zarówno artystkę jak i jej muzycznego partnera, promotora i producenta – Wagonera.

Ostatecznie na początku lat 70. Dolly postanowiła zaśpiewać szlagier Jimmie Rodgers - „Mule Skinner Blues”. Zagranie okazało się strzałem w przysłowiową dziesiątkę – singiel wbił się przebojem na najniższy stopień podium amerykańskiej listy przebojów country, a jego następca, „Joshua”, stał się pierwszym singlem wokalistki, który osiągnął sam szczyt. Po tym przełamaniu złej passy i osiągnięciu sukcesu jako w pełni solowa artystka, Dolly miała w kolejnych latach kilka singli, które cieszyły się sporym uznaniem publiczności. Żaden z nich nie powtórzył jednak wyników utworu „Joshua”. Dopiero wydany w 1974 roku „Jolene” ponownie dotarł na szczyt list przebojów. Wtedy też Parton przestała wydawać i koncertować w duecie z Porterem Wagonerem, chociaż w jego programie pojawiała się jeszcze do 1976 roku. Również w 1974 roku kolejny singiel artystki osiągnął pierwsze miejsce na country charts – była to piosenka „I Will Always Love You”. Po jej ogromnym sukcesie do wokalistki zgłosił się manager Elvisa Presley’a, z ofertą nagrania coveru tego utworu. Dolly zamierzała wyrazić na to zgodę, dopóki manager Króla Rock and Rolla nie przedstawił jej umowy, według której piosenkarka zrzekała się połowy praw do swojej kompozycji na rzecz Elvisa. Wtedy odmówiła, co poskutkowało nadaniem jej przydomku „The Iron Butterfly”. Później wspominając tą sytuację mówiła, że dostała tyle pieniędzy za wersję Whitney Houston tejże piosenki, że mogłaby wykupić w całości flagową rezydencję Presley’a – Graceland.

Między 1974 a 1980 rokiem osiem utworów Dolly Parton osiągnęło TOP 10 country charts. Wokalistka prowadziła również swój własny show w telewizji – „Dolly!” (1976-1977), w 1977 uzyskała pełne prawdo produkcji i wydawania swoich albumów samodzielnie, a także był wielokrotnie coverowana między innymi przez Rose Maddox, Kitty Wells, Olivię Newton-John, Emmylou Harris i Lindę Ronstadt.

Jej płyta wydana w 1977 roku, „Here You Come Again”, jako pierwsza pozycja z dyskografii artystki sprzedała się w nakładzie ponad miliona egzemplarzy, a utwór tytułowy, jako pierwszy spośród skomponowanych przez Dolly, dotarł do TOP 10 popowej listy przebojów osiągając 3. miejsce.

W 1978 roku Dolly Parton otrzymała pierwszą w swojej karierze nagrodę Grammy w kategorii Best Female Country Vocal Performance. W tym samym roku kolejne single powtórzyły sukces „Here You Come Again”, osiągając wysokie miejsca na amerykańskiej liście przebojów pop – „Two Doors Down”, „Heartbreaker” (oba z 1978 roku ), a następnie „Baby I'm Burning” i „You're the Only One” (oba z 1979). Single te weszły do TOP 40 pop-listy oraz przewodziły na country charts.

Artystka kontynuowała świetną passę komercyjnych sukcesów wraz z jej trzema nowymi hitami, które w 1980 roku dochodziły kolejno na szczyt amerykańskiej listy country – napisany przez Donnę Summer „Starting Over Again”, „Old Flames Can't Hold a Candle to You” oraz „9 to 5”. Między 1982, a 1985 rokiem Dolly dwanaście razy docierała do TOP 10 country charts, a także, w duecie z Kennym Rogersem, w piosence „Islands in the Stream”, przez dwa tygodnie utrzymywała się na 1. miejscu listy przebojów popularnych.

Wtedy też część środowiska country zaczęła oskarżać Dolly Parton o zbytnie odejście od klasycznej definicji tej muzyki na rzecz mainstreamu. Sprzyjały temu niektóre działania artystki, jak otwarcie własnego parku rozrywki Dollywood w Tennesee, a także zawartość muzyczna jej ostatnich albumów, na których dominowały pop-countrowe przeboje. Sprzedaż jej płyt i singli w dalszym ciągu utrzymywała się na bardzo wysokim poziomie, a jej utwory okupowały czołowe miejsca na zarówno na listach przebojów country, jak i pop. Mimo to wytwórnia RCA Records nie zdecydowała się na przedłużenie z Dolly kontraktu, który wygasł w 1986 i piosenkarka już rok później przeniosła się do katalogu CBS Records.

Również w 1987 roku Parton połączyła swe sił z dwiema innymi gwiazdami country – Emmylou Harris oraz Lindą Ronstadt – tworząc supergrupę „Trio”. Album okazał się gigantycznym sukcesem, spędził pięć tygodni na czele amerykańskiej listy sprzedaży, rozszedł się w wielomilionowym nakładzie, wypuścił cztery hity, które znalazły się w TOP 10 listy przebojów country, w tym napisaną przez Phila Spectora piosenkę„To Know Him Is To Love Him”, która dotarła na sam szczyt tejże listy. „Trio” otrzymało nagrodę Grammy w kategorii Best Country Performance by a Duo or Group with Vocal oraz dostało nominację w kategorii Album of the Year.

W 1989 roku Dolly wypuściła jeszcze dwa hity, które zajęły 1. miejsca na country charts, jednak można było odnieść wrażenie, że kariera artystki powoli wyhamowuje. Podobne zjawisko miało miejsce w całym nurcie klasycznej muzyki country, dla której nadchodziły ciężkie lata 90., gdy do głosu zaczęli dochodzić młodzi muzycy i nowa fala.

Na początku tej dekady piosenkarka nagrała duet z Rickym Van Sheltonem – „Rockin' Years”, ale największym jej ówczesnym osiągnięciem komercyjnym był oszałamiający sukces „I Will Always Love You” zaśpiewanej przez Whitney Houston na ścieżce dźwiękowej do filmu „The Bodyguard” z 1992 roku. Nagrała również wraz z Jamesem Ingramem utwór do soundtracku filmu „Beethoven's 2nd”. Autorzy całej ścieżki dźwiękowej (Sager, Ingram oraz Clif Mangess) otrzymali za niego nominację do Academy Award za Best Original Song, a Parton wraz z Ingramem wykonali ten utwór na żywo podczas gali rozdania nagród.

Powtarzając schemat projektu „Trio” z 1987 roku, Dolly wraz z Lorettą Lynn oraz Tammy Wynette nagrała w 1994 roku album „Honky Tonk Angels”, który osiągnął status złotej płyty i pomógł nieco reanimować kariery zasłużonych artystek. W 1996 roku artystka ponownie nagrała „I Will Always Love You” w duecie z Vince Gill, otrzymująć za tę piosenkę Vocal Event of the Year Award na gali Country Music Association.

Mając za sobą dobre doświadczenia, po raz kolejny próbowala wrócić do pierwszej ligi najpopularniejszych wykonawców country za pomocą kolaboracji z Emmylou Harris oraz Lindą Ronstadt – „Trio II” zostało wydane w 1999 roku i zawierało hitowy cover Neila Younga „After the Gold Rush”, za który grupa otrzymała nagrodę Grammy w kategorii Best Country Collaboration with Vocals. W tym samym roku Dolly Parton została wprowadzona do Country Music Hall of Fame.

Na przełomie XX i XXI wieku artystka skoncentrowała się na wydawaniu serii albumów bluegrass – za „The Grass Is Blue” (1999) otrzymała nagrodę Grammy w kategorii Best Bluegrass Album; „Little Sparrow” (2001) - zawierał cover Collective Soul „Shine”, który otrzymał Grammy w kategorii Best Female Country Vocal Performance; na trzecim, „Halos & Horns” (2002), znalazł się cover klasyka Led Zeppelin – „Stairway to Heaven”.

W 2005 roku Dolly Parton wypuściła płytę z własnymi interpretacjami słynnych folk-rockowych klasyków lat 60-tych i 70-tych. Znalazły się na niej między innymi John Lennon - „Imagine”, Cat Stevens - „Where Do the Children Play?”, Tommy James - „Crimson and Clover” oraz Pete Seeger i jego anty-wojenny utwór „Where Have All the Flowers Gone?”. W tym samym roku otrzymała drugą nominację do Oscara za piosenkę „Travelin' Thru” napisaną do filmu Transamerica. Utwór oraz film opowiadały historię transseksualnej kobiety, która była traktowana przez twórców dzieła otwarcie i przedstawiana w filmie bardzo pozytywnie. W związku z tym zaangażowaniem Dolly otrzymywała przez pewien czas listy z pogróżkami.

W 2007 roku artystka wypuściła pierwszy singiel nagrany dla swojej własnej, prywatnej wytwórni – Dolly Records. Utwór „Better Get To Livin’” dotarł do 28. miejsca na liście przebojów country.

Ostatni album Dolly Parson nosi tytuł „Backwoods Barbie”. Ukazał się 26 lutego 2008 roku i dotarł do 2. miejsca list sprzedaży country oraz 17, pozycji ogólnej listy Bilboardu. Był to trzeci najlepiej debiutujący album w karierze artystki. Obecnie zapowiadane jest wydanie koncertowego DVD, które miałoby ukazać się jesienią 2009 roku.

Co ciekawe, Parton intensywnie koncertowała od lat 60. aż do początku 90. Wtedy nastąpiło wieloletnie zawieszenie działalności koncertowej wokalistki, która ograniczała się jedynie do corocznych występów w Dollywood. Trasa promująca jej album z 2002 roku była wielkim powrotem piosenkarki do regularnego koncertowania.

Dolly Parton w trakcie swojej kariery napisała wiele utworów zarówno dla innych wykonawców, jak i na ścieżki dźwiękowe do filmów. Utwory przez nią skomponowane, bądź zaśpiewane były częścią takich obrazów jak między innymi: „The Bodyguard” czy „Hustle and Flow”. Artystka napisała również scenariusz oraz muzykę do broadwayowskiego musicalu “9 to 5: The Musical”

Poza działalnością muzyczną istotną rolę w życiu Dolly Parton odgrywało aktorstwo. Występowała między innymi w „Nine to Five” z 1980 wraz z Jane Fondą, za który otrzymała nominację do Złotych Globów, „The Best Little Whorehouse in Texas”, z kolejną nominacją, „Rhinestone”, gdzie partnerowała Sylvestrowi Stallone, a ostatnim filmem, w którym zagrała znaczącą rolę był „Straight Talk” z 1992 roku. Podkładała także głos pod postaci z bajek, jak chociażby Katrina Eloise „Murph” Murphy w kreskówce „The Magic School Bus”. Ostatnio na ekranie występowała na kanale Disney Channel odwiedzając tamtejszą gwiazdę – Hannah Montana.

Obecnie, poza przygotowywaniem nowej płyty oraz koncertowego DVD Dolly Parton zarządza Dollywood, które odwiedza ponad 3 miliony osób rocznie, prowadzi restaurację w Honolulu na Hawajach oraz fundację charytatywną Dollywood Foundation.